Türk Musıkisi Usulleri

DÜZÜM: Kısa bir ifade ile zaman içinde uygunluk demektir. Bir cismin belirli sınırlar içerisinde yinelediği yalın hareketlerinin tümüdür. Etimolojik olarak ika’nın türkçe karşılığı düzüm.

USUL: Geleneksel sanat müziğinde belirli bir zaman içinde vuruşların değerlerinin birbirine eşit veya eşit olmadığı,fakat mutlaka kuvvetli ve zayıf vuruşların belirli bir şekilde yanyana gelmesiyle oluşan zaman kalıplarına USUL denir. Usullerin her bir vuruşuna DARP adı verilir(Darp eskiden usul yerine de kullanılan bir kelimedir).

Geleneksel sanat müziğinde tüm eserler, usul kalıplarına uyularak bestelenmişlerdir. Usul kalıbını oluşturan vuruşlar, kuvvetli ya da zayıf oluşlarına göre; DÜM, TEK, TE, KA gibi hecelerle belirtilmişlerdir.

Ölçü ile usul aynı değildir. Usul ölçünün kalıplaşmış şeklidir.

Türk Musıkisi Usulleri

Basit Usuller: Oluşumunda başka hiç bir usul olamayan usullerdir.
Birleşik Usuller: Birden fazla usulün birleşmesi ile oluşan usullerdir.

Küçük Usuller: 2 zamandan 15 zamana kadar olan usullerdir.
Büyük Usuller: 16 zamandan başlayarak büyüyen usullerdir.

A- Küçük Usuller ve Zamanları:

1 ) Nim Sofyan Usulü– 2 Zamanlı
İki tane birim zamandan oluşmaktadır, ilk basit usuldür. 2/4 lük olarak da çalınır.
nim sofyan

2 ) Semai Usulü– 3 Zamanlı
Üç birim zamandan meydana gelmiştir ikinci basit usuldür. 3/4 lük olarak da çalınır.
semai

3 ) Sofyan Usulü– 4 Zamanlı
İki tane nim sofyandan meydana gelmiştir. 4/4 lük olarak da çalınır.
sofyan

4 ) Türk Aksağı Usulü– 5 Zamanlı
Bir nim sofyan usululün ve de bir semai usulünün bir araya gelmesinden oluşmuştur. 5/4 olarak da çalınır. İki tane çalım şekli vardır.
turk aksagi
turk_aksagi2

5 ) Yürük Semai Usulü– 6 Zamanlı
İki tane semai usulünden ya da 3 tane nim sofyan usulünden oluşmuştur. 6/4 olarak da çalınır daha yavaş çalıma sahip olan haline “Sengin Semai” usulü denir.
yuruk semai

6 ) Mürekkeb Nim Sofyan Usulü– 6 Zamanlı
7 ) Devr-i Hindi Usulü– 7 Zamanlı
Bir semai iki tane nim sofyan usulünden meydana gelr. 7/4 olarak da çalınır.
devri hindi

8 ) Devr-i Turan Usulü– 7 Zamanlı
İki tane nim sofyan ve bir de semai den olumuştur.
devri turan

9 ) Düyek Usulü– 8 Zamanlı
İki tane sofyan usulünden meydana gelmiştir. 8/4 lük çalımına “Ağır Düyek” de denir.
duyek

10 ) Müssemmen Usulü– 8 Zamanlı
Bir semai usulü bir nim sofyan usulü ve de ardından bir semai usullerinin birleşmesi ile oluşmuştur.
musemmen

11 ) Aksak Usulü– 9 Zamanlı
Bir sofyan usulu ve de bir türk aksağı usulünün birleşmesinden oluşmuştur. 9/4 olarak çalınan şekline “Ağır Aksak” usulü denir.
aksak

12 ) Evfer Usulü– 9 Zamanlı
Bir sofyan usulü ve de bir türk aksağı usulündan oluşmuştur. Aksak’dan farkı türk aksağı’nın son iki vuruşunun yeri deşiktir. 9/4 çalımına “Ağır Evfer” denir.
evfer

13 ) Oynak Usulü– 9 Zamanlı
Bir semai usulü ve de bir yürük semai usulünün bir araya gelmesinden oluşur. 9/4 olarak da çalınır.
oynak

14 ) Raks Aksağı Usulü– 9 Zamanlı
Bir türk aksağı usulü bir sofyan usulünün birleşmesinden meydana gelmiştir.
raks aksagi

15 ) Mürekkeb Semai Usulü– 9 Zamanlı
murekkeb

16 ) Aksak Semai Usulü– 10 Zamanlı
İki türk aksağı usulünden oluşur. Dikkat edilmesi gereken birinci ve ikinci türk aksağındaki ikinci ve üçüncü vuruşlarında kıymetlerin yerleridir. 10/16lık çalınma şekline “Curcuna” 10/4 lük çalınma şekline “Ağır Aksak Semai” denir.
aksak semai

17 ) Lenk Fahte Usulü– 10 Zamanlı
Bir türk aksağı usulünden, bir semai usulünden, bir nim sofyan usulünden oluşmaktadır.
leng_fahte

18 ) Ceng-i Harbi Usulü– 10 Zamanlı
İki tane nim sofyan usulünden ve de iki tane semai usulünden meydana gelmiştir.
cengi_harbi

19 ) Tek Vuruş Usulü– 11 Zamanlı
tek vurus

20 ) Frençkin (Frenkçin) Usulü– 12 Zamanlı
firenkçin1
Frenchkin1 by dnpworkshop
firenkçin2
Frenchkin2 by dnpworkshop
21 ) Nim Çember Usulü– 12 Zamanlı

nim çenber1

Nimchenber by dnpworkshop
nim çenber2
Nimchenber2 by dnpworkshop

22 ) İkiz Aksak Usulü– 12 Zamanlı
23 ) Bileşik Sofyan Usulü– 12 Zamanlı
24 ) Nim Evsat Usulü– 13 Zamanlı
25 ) Şarkı Devr-i Revanı Usulü– 13 Zamanlı
26 ) Bektaşi Devr-i Revanı Usulü– 13 Zamanlı
27 ) Ayin Devr-i Revanı Usulü– 14 Zamanlı
28 ) Raksan Usulü– 15 Zamanlı

B- Büyük Usuller ve Zamanları:

1 ) Çifte Düyek Usulü– 16 Zamanlı
2 ) Fer Usulü– 16 Zamanlı
3 ) Nim Berefşan Usulü– 16 Zamanlı
4 ) Nim Hafif Usulü– 16 Zamanlı
5 ) Türki Darb Usulü– 18 Zamanlı
6 ) Nim Devir Usulü– 18 Zamanlı
7 ) Fahte Usulü– 20 Zamanlı
8 ) Durak Evferi Usulü– 21 Zamanlı
9 ) Hezec Usulü– 22 Zamanlı
10 ) Çenber Usulü– 24 Zamanlı
11 ) Nim Sakil Usulü– 24 Zamanlı
12 ) Evsat Usulü– 26 Zamanlı
13 ) Beste Devr-i Revanı Usulü– 26 Zamanlı
14 ) Frengi Fer’ Usulü– 28 Zamanlı
15 ) Devr-i Kebir Usulü– 28 Zamanlı
16 ) Remel Usulü– 28 Zamanlı
17 ) Muhammes Usulü– 32 Zamanlı
18 ) Hafif Usulü– 32 Zamanlı
19 ) Berefşan Usulü– 32 Zamanlı
20 ) Darb-ı Hüner Usulü– 38 Zamanlı
21 ) Sakil Usulü– 48 Zamanlı
22 ) Havi Usulü– 64 Zamanlı
23 ) Darb-ı Fetih Usulü– 88 Zamanlı

C- Dizi Usuller

24 ) Nim Zencir Usulü– 60 Zamanlı
25 ) Zencir Usulü– 120 Zamanlı
26 ) Cihar Usulü– 124 Zamanlı
27 ) Darbeyn Usulü– 48, 56, 60, 88, 116 118 120 zamanlı olarak kullanılmıştır.

15 thoughts on “Türk Musıkisi Usulleri

  1. Geri bildirim: 2010 in review « Gerçek Dorman's Blog

  2. Geri bildirim: Yeni 2 Usül Daha Eklendi « Gerçek Dorman's Blog

  3. Geri bildirim: Yeni Usul Nim-Çenber « Gerçek Dorman's Blog

  4. Elinize sağlık.
    küçük usûllerin de velvelesini koyarsanız kusursuz olacak…

    Düm tek tek yazdığımda hadise’nin çıkmasından bıkmıştım…

  5. Merhaba, ben acizane ney uflemeye calisiyorum fakat usullere ihtiyacim var. En cok kullanilan Turk musikisi usulleriyele vurulmus bir MP3 cd niz varsa satin almak istiyorum. Ney uflerken yanimda dinlemek istiyorum, usul olmadan ufledigimde usulleri kaciriyorum ve eser bozuk cikiyor. boyle bir CD ye cok ihtiyacim var. Tesekkurler.

  6. Devri revan usulünü de yazabilirseniz, öğrencilerime ödev vereceğim. Onları kendileri bulsun istiyorum.Selam ve sevgilerimle
    C.Ünal

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s